Hatua za Kuanzisha na Kufungua Kituo cha Mafuta Tanzania (2026)Steps to Establish and Open a Petrol Station in Tanzania (2026)Étapes pour créer et ouvrir une station-service en Tanzanie (2026)Etapas para criar e abrir um posto de combustível na Tanzânia (2026)在坦桑尼亚设立并开设加油站的步骤（2026）خطوات إنشاء وافتتاح محطة وقود في تنزانيا (2026)

Kituo cha mafuta ni moja ya biashara zenye mahitaji ya uhakika nchini Tanzania. Kila gari, bodaboda, trekta na jenereta inahitaji petroli au dizeli kila siku. Lakini ni biashara inayodhibitiwa kwa karibu sana: unahitaji vibali na vyeti zaidi ya kumi kutoka taasisi tofauti, na huruhusiwi kuanza ujenzi kabla ya Kibali cha Ujenzi cha EWURA. Mwongozo huu unakupitisha hatua kwa hatua, kuanzia wazo la biashara hadi siku ya kuuza lita ya kwanza, na wajibu wako baada ya kufungua.

Hali kufikia 5 Novemba 2026, kwa mujibu wa Sheria ya Petroli (Sura 392), Kanuni za EWURA na taarifa za taasisi husika.

1. Ramani ya safari: awamu 6

Kwa kituo cha kawaida, safari nzima kutoka wazo hadi ufunguzi huchukua takriban miezi 9 hadi 18, kutegemea hali ya ardhi, ukubwa wa kituo na kasi ya kukamilisha nyaraka. Muda ulio hapa chini ni makadirio ya kawaida, si muda wa kisheria.

1. 1Upembuzi na mpangoWiki 2–6
2. 2Kampuni na ardhiMwezi 1–3
3. 3Michoro, EIA na vibaliMwezi 2–4
4. 4Ujenzi na usimikajiMwezi 3–6
5. 5Ukaguzi na leseniMwezi 1–3
6. 6Ufunguzi na uendeshajiEndelevu

Kanuni ya dhahabu: Kibali cha Ujenzi cha EWURA si leseni. Unakihitaji kabla ya kuweka tofali la kwanza, na baada ya ujenzi unaomba leseni ya uendeshaji kando. EWURA, kwa kushirikiana na halmashauri na Jeshi la Polisi, huchukua hatua dhidi ya vituo vinavyojengwa au kuendeshwa bila vibali.

2. Hatua 12 kwa undani

Tumia orodha hii kufuatilia mradi wako. Weka alama ✓ kila hatua inapokamilika. Maendeleo yako yanahifadhiwa kwenye kifaa chako hiki pekee, hayatumwi popote.

1. 1

   Awamu 1 · Upembuzi na mpango

   Upembuzi yakinifu na mpango wa biashara

   Chagua eneo kwa takwimu, si kwa hisia. Pima idadi ya magari yanayopita kwa siku, ushindani ndani ya kilomita chache, upatikanaji wa barabara na umbali kutoka shule, hospitali, vyanzo vya maji na makazi. Kokotoa mauzo ya lita kwa siku unayohitaji ili kurejesha mtaji, ukikumbuka kuwa faida kwa lita inadhibitiwa na bei elekezi za EWURA.

   • Ripoti ya upembuzi yakinifu
   • Mpango wa biashara na makadirio ya fedha
   • Chanzo cha mtaji (benki, wabia au mkopo nafuu)

   Ushauri: Ukiwa unalenga kijijini, chunguza mpango wa mikopo nafuu wa REA na Benki ya Azania (ulizinduliwa 23 Julai 2026) kwa ajili ya vituo vidogo vya mafuta vijijini, pamoja na vyama vya ushirika (AMCOS).

2. 2

   Awamu 2 · Kampuni na ardhi

   Sajili biashara na upate TIN

   Sajili kampuni au jina la biashara kupitia mfumo wa mtandaoni wa BRELA, kisha upate Namba ya Utambulisho wa Mlipakodi (TIN) kutoka TRA. Kampuni ndiyo itakayoomba vibali vyote vinavyofuata, kwa hiyo hakikisha madhumuni ya kampuni (MEMART) yanajumuisha biashara ya mafuta.

   • Cheti cha usajili (BRELA)
   • MEMART / Katiba ya kampuni
   • TIN na cheti cha usajili wa kodi (TRA)
   • Vitambulisho vya NIDA vya wakurugenzi

   BRELATRA

3. 3

   Awamu 2 · Kampuni na ardhi

   Pata ardhi yenye matumizi sahihi

   Mjini, unahitaji hati miliki (au mkataba halali wa upangaji wa muda mrefu) na matumizi ya kiwanja yaliyoidhinishwa kwa kituo cha mafuta. Ikiwa kiwanja ni cha makazi, omba mabadiliko ya matumizi ya ardhi kupitia halmashauri na Wizara ya Ardhi. Vijijini, EWURA hukubali nyaraka za umiliki zinazotolewa na serikali ya kijiji, ikiwemo muhtasari wa mkutano wa kijiji unaoridhia ujenzi wa kituo.

   • Hati miliki / hati ya hakimiliki ya kimila / muhtasari wa kijiji
   • Kibali cha mipango miji (matumizi ya ardhi)
   • Kibali cha njia ya kuingilia kutoka TANROADS au TARURA (ikiwa kituo kiko kando ya barabara kuu)

   Wizara ya ArdhiHalmashauriSerikali ya KijijiTANROADS / TARURA

4. 4

   Awamu 3 · Michoro, EIA na vibali

   Andaa michoro ya kitaalamu

   Mtaalamu aliyesajiliwa (mbunifu wa AQRB na mhandisi wa ERB) aandae michoro kamili: mpangilio wa kiwanja, matangi ya chini ya ardhi, pampu na kisiwa cha pampu, paa (canopy), mifereji na kitenganishi cha mafuta na maji (oil interceptor), njia za kuingia na kutoka, na mfumo wa umeme usio na hatari ya mlipuko. Michoro hii ndiyo msingi wa vibali vya EWURA, Zimamoto na halmashauri.

   • Ramani ya eneo (site plan) na michoro ya usanifu
   • Michoro ya kihandisi ya matangi, mabomba na umeme
   • Hesabu za kihandisi (structural)

   AQRBERB

5. 5

   Awamu 3 · Michoro, EIA na vibali

   Tathmini ya Athari kwa Mazingira (EIA)

   Sajili mradi NEMC na umtumie mtaalamu wa mazingira aliyesajiliwa kuandaa taarifa ya mradi (project brief) au ripoti kamili ya EIA, kulingana na daraja la mradi. Ripoti huhusisha mashauriano na majirani na mamlaka za eneo. Baada ya mapitio, NEMC hutoa Cheti cha EIA, ambacho kinahitajika katika maombi ya EWURA.

   • Fomu ya usajili wa mradi (NEMC)
   • Project brief / ripoti ya EIA
   • Cheti cha EIA

   NEMC

6. 6

   Awamu 3 · Michoro, EIA na vibali Hatua muhimu

   Kibali cha Ujenzi cha EWURA (Construction Approval)

   Omba kupitia mfumo wa mtandaoni wa EWURA, LOIS (lois.ewura.go.tz). Jisajili, jaza maombi na upakie nyaraka zote. EWURA hupima masuala ya kiufundi, mazingira, afya na usalama, pamoja na kufuata sheria nyingine.

   • Nyaraka za kampuni na TIN
   • Nyaraka za ardhi na kibali cha matumizi
   • Michoro iliyoidhinishwa
   • Cheti cha EIA
   • Nyaraka nyingine zinazoombwa na LOIS

   TZS 50,000Ada ya maombi (GN 816/2020)Miaka 2Uhalali wa kibaliLOISMaombi mtandaoni pekee

   Ushauri: Ukibadilisha mpangilio wa kituo wakati wa ujenzi (kwa mfano idadi au ukubwa wa matangi), pata idhini ya EWURA kwanza. Kibali kikiisha muda kabla ya kumaliza ujenzi, kihuishe mapema.

   EWURA

7. 7

   Awamu 3 · Michoro, EIA na vibali

   Kibali cha ujenzi cha halmashauri na idhini ya Zimamoto

   Wasilisha michoro halmashauri ili upate kibali cha ujenzi (building permit). Jeshi la Zimamoto na Uokoaji hupitia michoro na kutoa idhini ya usalama wa moto ya ujenzi, ikiwemo mpangilio wa vifaa vya kuzima moto, njia za dharura na umbali wa usalama.

   • Kibali cha ujenzi (halmashauri)
   • Idhini ya michoro ya usalama wa moto (Zimamoto)

   HalmashauriZimamoto

8. 8

   Awamu 4 · Ujenzi na usimikaji

   Ujenzi, matangi na pampu

   Tumia mkandarasi aliyesajiliwa na CRB na mwenye uzoefu wa miundombinu ya mafuta. Simika matangi yenye viwango vinavyokubalika, fanya majaribio ya mgandamizo (pressure test) kabla ya kufukia, na simika pampu zenye EFPP (Electronic Fiscal Pump Printer) zinazounganishwa na mfumo wa TRA. Weka vifaa vya kuzima moto, mfumo wa radi (lightning protection) na alama za usalama.

   • Mkataba na mkandarasi (CRB)
   • Vyeti vya matangi na ripoti za pressure test
   • Pampu na EFPP
   • Kumbukumbu za usimamizi wa ujenzi

   CRBEWURATRA

9. 9

   Awamu 5 · Ukaguzi na leseni

   Ukaguzi na vyeti vya usalama na vipimo

   Kabla ya kuomba leseni ya uendeshaji, kamilisha vyeti hivi: Cheti cha Usalama wa Moto kutoka Zimamoto baada ya ukaguzi; usajili wa eneo la kazi na cheti cha utekelezaji kutoka OSHA; na uhakiki wa pampu na upimaji (calibration) wa matangi kutoka Wakala wa Vipimo (WMA), unaothibitisha kuwa mteja anapata lita kamili.

   • Cheti cha usalama wa moto
   • Cheti cha usajili na cha utekelezaji (OSHA)
   • Cheti cha uhakiki wa vipimo (WMA)

   ZimamotoOSHAWMA

10. 10

    Awamu 5 · Ukaguzi na leseni Hatua muhimu

    Leseni ya Rejareja ya Petroli (EWURA)

    Ujenzi ukikamilika, omba Petroleum Retail Licence kupitia LOIS. Mchakato wake: maombi kamili yanapokelewa, yanatangazwa magazetini kwa maoni ya umma, EWURA inakagua kituo, ripoti ya tathmini inapelekwa Bodi, kisha unajulishwa uamuzi. Kwa mujibu wa kifungu cha 133(1) cha Sheria ya Petroli, EWURA hutoa leseni ndani ya siku 60 tangu kupokea maombi kamili.

    1. Maombi LOIS
    2. Tangazo gazetini
    3. Ukaguzi wa EWURA
    4. Uamuzi wa Bodi
    5. Leseni

    TZS 50,000Ada ya maombiTZS 100,000Ada ya leseniMiaka 5Uhalali

    Ada ni kwa mujibu wa Kanuni za Ada za Leseni za Petroli, 2020 (GN 816) na kupunguzwa kwa ada za vituo vya vijijini. Taarifa za EWURA zinaonyesha ada za mjini ni kubwa zaidi (takriban TZS 500,000 kwa kibali cha ujenzi na TZS 1,000,000 kwa leseni). Hakiki viwango vya sasa kwenye LOIS kabla ya kulipa.

    EWURA

11. 11

    Awamu 6 · Ufunguzi

    Leseni ya biashara, ugavi na bima

    Pata leseni ya biashara ya halmashauri (kupitia mfumo wa TAUSI), sajili EFPP na mashine za risiti TRA, saini mkataba wa ugavi na kampuni ya jumla yenye leseni ya EWURA (huruhusiwi kununua mafuta kutoka kwa mtu asiye na leseni), na kata bima ya mali, moto na dhima kwa watu wengine.

    • Leseni ya biashara (halmashauri)
    • Usajili wa EFPP (TRA)
    • Mkataba wa ugavi (OMC mwenye leseni)
    • Sera za bima

    HalmashauriTRAKampuni ya jumla

12. 12

    Awamu 6 · Uendeshaji

    Wafanyakazi, ufunguzi na uendeshaji salama

    Ajiri na funza wahudumu kuhusu usalama wa moto, huduma kwa wateja na matumizi ya EFPP. Sajili wafanyakazi NSSF na WCF. Onyesha bei ubaoni, toa risiti kwa kila mauzo, na anza kutunza kumbukumbu za mapokezi na mauzo ya kila siku tangu siku ya kwanza.

    • Mikataba ya ajira na mafunzo
    • Usajili NSSF na WCF
    • Daftari la mapokezi na mauzo (stock reconciliation)

    NSSFWCFEWURA

🎉 Hongera! Umekamilisha hatua zote 12. Kituo chako kiko tayari kuhudumia wateja. Kumbuka kuhuisha leseni na vyeti kwa wakati.

3. Jedwali la vibali vyote

4. Kituo cha mjini dhidi ya kijijini

Ili kusogeza huduma ya mafuta karibu na wananchi, Serikali kupitia EWURA imelegeza masharti kwa vituo vya vijijini. Hii ni fursa kubwa kwa wawekezaji wadogo na vyama vya ushirika.

Masharti ya usalama, mazingira na vipimo yanatumika kwa vituo vyote, viwe vya mjini au vijijini. Uuzaji wa mafuta kwenye vidumu au chupa bila leseni ni kosa.

5. Bajeti: gharama zinaenda wapi?

Gharama halisi hutofautiana sana kati ya kituo kidogo cha kijijini na kituo kikubwa cha barabara kuu. Mchoro huu unaonyesha mfano wa mgawanyo wa bajeti kwa kituo cha kawaida, ili kukusaidia kupanga. Si takwimu rasmi.

Usisahau mtaji wa kazi: Wawekezaji wengi hutumia fedha zote kwenye ujenzi na kukosa fedha za kununua mzigo wa kwanza wa mafuta. Panga angalau ujazo mmoja kamili wa matangi yako, pamoja na mishahara ya miezi 2–3.

6. Wajibu baada ya kufungua kituo

Kwa uchambuzi kamili wa ushuru wa bidhaa, tozo ya mafuta na VAT kwenye bei ya pampu, soma mwongozo wetu wa Mfumo wa Kodi, Tozo na Ushuru wa Forodha katika Sekta ya Mafuta na Gesi Tanzania (2026).

7. Makosa yanayogharimu wawekezaji

• Kuanza ujenzi kabla ya Kibali cha EWURA. Kituo kinaweza kusimamishwa au kubomolewa, na fedha zote kupotea.
• Kununua kiwanja bila kuhakiki matumizi yake. Kiwanja cha makazi hakiwezi kuwa kituo bila mabadiliko rasmi ya matumizi.
• Kupuuza umbali wa usalama. Ukaribu na shule, hospitali, vyanzo vya maji au kituo kingine unaweza kusababisha kukataliwa.
• Kutumia fundi asiyesajiliwa kwa matangi. Uvujaji wa tangi ni hatari kwa mazingira na unagharimu zaidi kurekebisha.
• Kununua mafuta kutoka kwa wasio na leseni. Hatari ya mafuta yaliyochakachuliwa, faini na kufutiwa leseni.
• Kuuza juu ya bei elekezi au bila risiti. Ni makosa yanayosababisha adhabu kutoka EWURA na TRA.
• Kusahau tarehe za kuhuisha. Leseni au cheti kilichoisha muda kinaweza kufunga biashara siku moja.

8. Maswali yanayoulizwa mara kwa mara

9. Tunavyoweza kukusaidia

10. Vyanzo

• EWURA: Approval and Licensing (Kibali cha Ujenzi na Leseni) ↗
• EWURA LOIS: Mfumo wa maombi mtandaoni ↗
• GN 150 ya 2022: Petroleum (Wholesale, Storage, Retail and Consumer Installation Operations) Rules ↗
• GN 816 ya 2020: Petroleum (Licensing Fees) Rules ↗
• The Petroleum Act, Cap. 392 ↗
• Mzawa: EWURA yafungua fursa za biashara ya mafuta vijijini ↗
• Mwananchi: EWURA yaonya ujenzi holela wa vituo vya mafuta ↗
• Mzawa: Mikopo nafuu ya ujenzi wa vituo vidogo vijijini ↗
• Jamhuri: REA na mikopo kwa vyama vya ushirika ↗
• Tanzania Petroleum: Leseni na vibali vya kituo cha mafuta ↗